Bij Radio Maria Nederland op woensdag 30 mei, 6 en 13 juni een serie van drie uitzendingen waarin we de kwestie respectivelijk historisch, filosofisch en ethisch benaderen.

Bij Radio Maria België zullen we het geheel bespreken in één langere uitzending op 6 juni.

De teksten van de uitzendingen zijn op deze website te vinden onder ‘Radio Maria‘ en t.z.t. ook de opnamen om ze terug te kunnen beluisteren: op deze site onder ‘audio‘.

Uw reacties en vragen zijn welkom op biofides@gmail.com.

En we bieden u de mogelijkheid om Biofides te steunen met een gift. Zo kan u bijdragen aan de verspreiding van ‘goed nieuws‘ omtrent de relatie geloof en wetenschap, biologie en ethiek.

U kunt de nieuwsbrief hier downloaden.

De uitzending is live te beluisteren bij Radio Maria België: op 1 mei om 13 uur. De herhaling is om 20 uur. Voor FM-frequenties in Vlaanderen of wereldwijd online luisteren klikt u hier.

Voor de tekst van de uitzending klikt u hier.

Klik hier om het audio-bestand van de uitzending te beluisteren.

Uw reacties zijn hieronder welkom. Wij zullen zeker reageren.

Vanaf vandaag kunt u Biofides ook beluisteren via deze website! Kon u dat tot op heden alleen via Radio Maria Nederland en België op bepaalde tijdstippen; nu staan de audiobestanden van deze uitzendingen online en kunt u ze beluisteren wanneer en waar u wil. Voorlopig gaat het nog alleen om de uitzendingen voor Radio Maria België; die in Nederland zullen later volgen.

De audiopagina van Biofides vindt u hier en via het tabblad ‘Audio’. Ook zijn er plannen om te gaan podcasten, dat wil zeggen dat we dan zelfstandig uitzendingen gaan maken. Zodra dat het geval is hoort u van ons.

Overigens kost het online zetten van audio-bestanden ons geld. Daarom roepen wij u op ons financieel te steunen via deze pagina! Uw bijdrage, éénmalig of regelmatig en  hoe bescheiden ook, wordt zeer gewaardeerd! 

In een recent artikel in het Katholiek Nieuwsblad wordt de levensbeschouwelijke neutraliteit van de evolutietheorie ter discussie gesteld naar aanleiding van een uithaal van atheïstisch evolutiebioloog Richard Dawkins in een bijeenkomst in Washington. De gerenommeerde atheïst roept op om mensen die in de transsubstantiatie geloven, de verandering van brood en wijn in het Lichaam en Bloed van Christus tijdens de katholieke eucharistieviering, publiekelijk belachelijk te maken. Het blad stelt dat de oproep van Dawkins er op wijst dat de evolutietheorie die hij en zijn geestverwanten propageren levensbeschouwelijk niet neutraal zou zijn. Dit behoeft wat ons betreft toch enige verheldering en nuancering. 

In de eerste plaats is het niet evident om de leer van de transsubstantiatie, waar niet alleen atheïsten maar ook protestantse christenen en veel weifelende katholieken, ja zelfs een aantal leerlingen van Jezus moeite mee hebben, in één adem te noemen met de leer van de evolutie. Natuurlijk is er in de verte wel een relatie tussen de twee en is het ongetwijfeld interessant deze te onderzoeken, maar hier gaat de redacteur van het Katholieke weekblad toch wel erg kort door de bocht.

Ten tweede is het niet zo evident te spreken van ‘de evolutietheorie’. Er bestaan namelijk vele varianten van deze theorie. Een werkbaar onderscheid is er te maken tussen de theorie die zegt dat er evolutie heeft plaatsgevonden bij het ontstaan en de ontwikkeling van het leven. Dat is een natuurwetenschappelijke theorie die veel aanhang heeft in de wetenschap en waaraan bijna niet getwijfeld wordt. Ook de Katholieke Kerk neemt deze theorie serieus en wijst er bij monde van Johannes Paulus II op dat er teveel aanwijzingen zijn uit diverse wetenschappen die op evolutie wijzen om het feit van evolutie naast ons neer te kunnen leggen. Een andere zaak is hoe de evolutie in zijn werk gaat of welke mechanismen daarbij een rol spelen. Daarover is er ook binnen de evolutiebiologie nog veel onduidelijk.

Een andere wezenlijk onderscheid is dat tussen theïstische en atheïstisch evolutietheorieën. Bij de eerste is evolutie de natuurlijke weg waarlangs de Schepper het leven heeft doen ontstaan en doen worden wat het nu is. Deze opvatting wordt versterkt door de waar te nemen gerichtheid in de evolutie, de complexiteit en doelgerichte werking van de levensvormen, de mens als biologische wezen met uitzonderlijke geestelijke capaciteiten en het bestaan van natuurwetten die toegankelijk zijn voor de menselijke intelligentie en beantwoorden aan de wetten van de logica. Al deze feiten wijzen op een logos, een intelligentie die aan de oorsprong staat van het fenomeen leven, er de drager van is en tegelijk het doel. Bij deze benadering wordt echter een streng onderscheid gemaakt tussen natuurlijke en bovennatuurlijke causaliteit en mogen die niet op een ondoorzichtige manier met elkaar vermengd worden. Dat is nogal eens het geval bij natuurwetenschappers die zich tot de Intelligent Design-beweging rekenen en zo metafysische causaliteit binnenbrengen in de natuurwetenschap, wat wetenschapsfilosofisch een doodzonde is. De natuurwetenschappen houden zich per definitie alleen met natuurlijke causaliteit bezig. ID is filosofie, christelijke filosofie zelfs, maar geen natuurwetenschap in eigenlijke zin.

Atheïstische evolutiebiologie gaat uit van het naturalisme als filosofische opvatting: er zou niets meer bestaan dan wat wij in de natuur waarnemen. Bovennatuur of metafysica zou niet aan de orde zijn. In die school bevindt zich een man als Dawkins. De vraag is echter hoe de kosmos en de levende natuur inclusief de intelligente,  zelfbewuste en vrije mens redelijk te verklaren zijn op grond van een volstrekt redeloze en toevallige bestaande materie die zomaar uit het niets is ontstaan. Ook het feit zelf van biologische evolutie is dermate ‘wonderlijk’ te noemen, dat je je niet kan voorstellen dat het ‘zomaar’ zou plaatsvinden zonder dat het gewild en intelligent geleid wordt. De redelijkheid of logica lijkt ons tot de onvermijdelijke conclusie te voeren dat er zoiets of liever zo-Iemand als God bestaat. De psalmist had dit duizenden jare geleden al begrepen: ‘Alleen de dwaas zegt: Er is geen God’ (Ps 14,1).

Als we dus over ‘de evolutietheorie’ spreken, moeten we even goed nagaan waar we het over hebben. De indruk bestaat dat de redacteur van het KN de evolutietheorie per definitie als atheïstisch opvat. Anders zou hij geen link leggen tussen de atheïstische lasteraars van de transsubstantiatie die tevens de evolutietheorie promoten, wat er op zou wijzen dat deze biologische theorie levensbeschouwelijk ‘niet neutraal’ zou zijn. Maar de evolutietheorie is niet altijd atheïstisch. Om de vraag naar de ‘levensbeschouwelijke neutraliteit’ van de evolutietheorie te kunnen beantwoorden moeten we dus wel eerst nagaan over welke evolutietheorie we het hebben: die van Dawkins of de evolutietheorie die door Johannes Paulus II ‘meer dan een hypothese’ werd genoemd.

Als bioloog zeg ik dat de biologische theorie van de evolutie – en niet het paradigma dat onze agnostische tot atheïstische maatschappij ervan gemaakt heeft om haar op om het even welk denkterrein van toepassing te verklaren – levensbeschouwelijk wel degelijk ‘neutraal’ genoemd kan worden, zolang zij in strikte zin een biologische theorie is. Dat wil zeggen dat zij biologische feiten zoals het bestaan van fossielen, geologische aardlagen, manifeste tekenen van verwantschap op morfologisch maar ook op moleculair-genetisch vlak met elkaar in verband wil brengen binnen een samenvattende visie op het biologische leven en haar bestaan of evolutie in de tijd. Daarbij moeten we ons dan nog realiseren dat in de wetenschap een theorie zoiets is als een heersende opvatting die bijgesteld kan worden op grond van nieuwe bevindingen en in het ergste geval zelfs nog verworpen kan worden. Biologen die erg in de evolutietheorie geloven noemen evolutie nogal eens een ‘feit’, maar daarmee gaan ze buiten hun boekje: nog nooit is evolutie, met name macro-evolutie, het ontstaan van nieuwe soorten uit voorouders, waargenomen. Hun enthousiasme voor de theorie gaat dan met hen aan de loop. De evolutietheorie zoals wij die nu kennen, in strikte biologische zin, strijdt ook volgens de Kerk op geen enkel front met de Scheppingsleer van de joods-christelijke traditie, tenzij we blijven hangen in al te simplistische letterlijke interpretaties van duizenden jaren oude bijbelteksten over de schepping, een stijl van bijbel lezen die de huidige paus ook streng afwijst. Ook accepteert de Kerk geen evolutietheorie die zich baseert op een atheïstisch, naturalistisch wereldbeeld. Je kan van de Kerk niet verwachten dat zij het bestaan van God als Schepper ontkent.

Evolutie kan heel wel de weg zijn waarlangs de Schepper, die ook de Schepper van tijd en ruimte is, in een onmetelijk universum over miljoenen jaren het leven heeft doen aankomen bij wat het nu is. Voor Hem zijn miljoenen jaren als één dag. Daar kan zelfs toeval een rol bij gespeeld hebben, omdat God een bepaalde autonomie aan de schepping meegeeft, daarbij mogelijk anticiperend op de autonomie van de mens dank zij zijn vrije wil. Dat toeval in het universum een rol speelt is vanuit het scheppingsgeloof niet uitgesloten, noch toevallig! Wie kan de Schepper verbieden toeval in het universum toe te laten en toch die schepping tot haar doel te leiden? Het lijkt er op, volgens gezaghebbende katholieke denkers als Dominique Lambert en Jean-Michel Maldamé, dat we hier een sleutel hebben voor het begrijpen van de plaats van evolutie in het scheppingsplan. Maar het laatste woord is hierover nog niet gesproken of geschreven.

Maar nog blijf ik zitten met het begrip ‘levensbeschouwelijk neutraal’. Want ook alles wat wij hierboven schrijven is niet ‘levensbeschouwelijk neutraal’. Niets is ‘levensbeschouwelijk neutraal’, zou ik durven zeggen. Elk standpunt dat de mens inneemt is ergens op gebaseerd, een bepaalde visie op het leven, bepaalde uitgangspunten vanwaaruit wij denken en handelen. Zo is het standpunt dat wij innemen ten aanzien van de evolutietheorie gebaseerd op het denken en spreken van de Katholiek Kerk, niet omdat dat ‘neutraal’ zou zijn, maar omdat dat het meest redelijke standpunt lijkt te zijn dat men tegen de achtergrond van zowel de bijbelse en kerkelijke traditie, het leergezag van de Kerk én de moderne wetenschap in kan nemen. Neutraliteit lijkt ons een illusie. Ook geen mening hebben is een keuze. Daarom eindig ik met de conclusie dat geen enkele evolutietheorie levensbeschouwelijk neutraal is, de atheïstische van Dawkins net zo min als de theïstische van Johannes Paulus II.

Links:

• Katholiek Nieuwsblad: ‘Dawkinsisme’ (30 april 2012) 
• Johannes Paulus II tot de Pauselijke Academie van Wetenschappen: over de evolutieleer (22 oktober 1996) 

Klik hier voor de volledige tekst van de uitzending.

Voor Radio Maria België hebben we vandaag een uitzending verzorgd over een van de thema’s bij uitstek als het om de relatie biologie en geloof gaat: evolutie en schepping. Wat zeggen evolutietheorie en scheppingsgeloof nu eigenlijk precies en zijn die twee met elkaar te verzoenen? De integrale tekst staat inmiddels online.

Klik hier om de tekst van de uitzending te lezen.

De ecologie van de mens zoals begrepen door het katholieke geloof biedt een integrale visie op de mens, die betrekking heeft op alle mensen en alle aspecten van het menszijn, lichaam en geest. Vanuit haar expertise in menselijkheid wil de Katholieke Kerk een samenhang aanbrengen tussen dat wat de diverse wetenschappen bijdragen aan een gezonde ecologie van de mens. De wijsheid die zij in zich draagt en die uiteindelijk van God zelf komt, kan de mensheid helpen de problemen die de afgelopen decennia zijn ontstaan op diverse terreinen van het leven van mens en milieu het hoofd te bieden. De berichten die ons bereiken getuigen van een niet gerige urgentie om tot een gezonde ecologie van de mens te komen.

Biofides heeft een driedelige serie over dit thema verzorg voor Radio Maria Nederland. De integrale teksten van de drie uitzendingen vindt u hier.

De integrale tekst van de eerste uitzending van ‘Biofides’ bij Radio Maria België, op 7 februari 2012 vanuit de studio in Egenhoven bij Leuven, staat online. Het doel van deze eerste uitzending was een idee te geven waar het bij Biofides, ons apostolaat voor biologie en geloof, om kan gaan. Voor Radio Maria België is het een aanvulling op de programmering die de vragen rond geloof en wetenschap behandelt. In de volgende uitzendingen, steeds op de eerste dinsdag van de maand om 13 uur, zullen aparte thema’s nader onder de loep genomen worden. Radio Maria België is te bereiken en wereldwijd te beluisteren via www.radiomaria.be. 

Lees hier verder voor de integrale tekst

Een element uit de discussie is de geschiedenis van de aarde, het biologische leven en de mensheid. Die geven we vanaf vandaag op deze site in vogelvlucht en volgens de huidige opvattingen van de wetenschap.

• Voor het overzicht van die geschiedenis klikt u hier.

• Voor een verslag van het Evolutiecongres van het Vaticaan in Rome, 2009,  klikt u hier.
• Voor de teksten van een tweetal radiouitzendingen over Evvolutie en Schepping, naar aanleiding van hetzelfde congres klikt u hier.

Indien u vragen over dit thema hebt of ons eens zou willen uitnodigen voor een lezing in uw school, vereniging, kerkelijke gemeenschap of anderszins, neemt u dan even contact met ons op.

www.biofides.nl en www.biofides.be.

Ook www.biofides.eu blijft werkzaam, ja zelfs het primaire adres.

U kunt ons – weer u ook woont – nu niet meer mislopen op het web! 

Tevens hebben we het tabblad ‘Radio Maria’ op deze website voorzien van twee aparte sub-pagina’s:

• Radio Maria België
• Radio Maria Nederland

Dit heeft te maken let de verzelfstandiging van Radio Maria België ten opzichte van Radio Maria Nederland én het feit dat wij voor beide radiostations apart uitzendingen gaan verzorgen.

Biofides gaat dus voortvarend het nieuwe jaar in. We rekenen graag op uw gebed en uw steun om de kosten te dekken…

Het boek van de natuur is één en ondeelbaar, wat betreft het milieu, maar ook wat betreft het leven en het terrein van seksualiteit, huwelijk, gezin, sociale betrekkingen, kortom de integrale ontwikkeling van de mens.

Gelukkig Kerstfeest en alle goeds voor 2012!

Biofides

Vincent Kemme

(afbeelding: Studie Christuskind met lam, Leonardo da Vinci)

De Verkondiging van het Evangelie van het Leven in Nederland & Vlaanderen is wat ‘Biofides’ voor ogen staat. Vanuit de biologie én het geloof actuele thema’s onder de loep vanuit wetenschappelijk én vanuit religieus standpunt. Dat leidt tot redelijke conclusies, ook op ethisch vlak. En dat alles verwoorden in een voor ieder begrijpelijke taal. Dat is in het kort wat wij trachten te realiseren met Biofides.

Onderwerpen

Evolutie en schepping, geloof en wetenschap, de waardigheid van de menselijke persoon, de status van het menselijk embryo, de menselijke seksualiteit en vruchtbaatheid, anticonceptie, vruchtbaarheidstechnieken, orgaandonatie, genetisch gemanipuleerd voedsel, medische begeleiding van het levenseinde, onze omgang met de schepping, de mythe van overbevolking van de wereld, redenen om in God te geloven, het standpunt van de Kerk(en): in tal van deze onderwerpen uit zich deze missie die wij niet menen naast ons neer te kunnen leggen.

Activiteiten

Tot op heden uit zich deze missie in onder meer door de uitbouw van de website www.biofides.eu, uitzendingen bij Radio Maria, advies aan en samenwerking met medische en andere organisaties die ijveren ‘voor het leven’, lezingen, redactionele bijdragen, vragen beantwoorden van individuele belangstellenden.

Getuigenissen

Een man uit Vlaanderen, vader van twee ‘IVF-kinderen’ kwam naar aanleiding van een artikel en een langdurige gedachtenwisseling via e-mail tot de conclusie dat het standpunt van de Kerk over bevruchting buiten de baarmoeder redelijk was en niet veroordelend naar iemand toe die daartoe ooit besloten had. Een apotheker vertelt ons in een gesprek te willen stoppen met het verspreiden van de pil, nadat hij al gestopt is met de verkoopt van de morning-afterpil. Een verpleegster uit Vlaanderen besloot naar aanleiding van een lezing geen medewerking meer aan actieve levensbeëindiging te verlenen. Een moeder uit Nederland reageerde op een radio-uitzending. In een lang telefoongesprek kreeg zij weer hoop voor haar zoon die in verband met MS zich door euthanasie een einde aan zijn leven had laten maken.

Steun

Biofides wil graag verder op de weg van de Verkondiging van het Evangelie van het Leven. Met diepgang, beantwoordend aan de behoeften van onze tijd. Daarvoor vraagt het uw steun. We werken met minimale middelen en zonder subsidie. Uw bijdrage, hoe bescheiden ook, is voor ons onontbeerlijk. Graag daarom wat u missen kan op bankrekening 393-0282988-31, vanuit Nederland: IBAN: BE04 3930 2829 8831, BIC: BBRU BE BB) of via deze link naar PayPal (beveiligd betalen via het internet).

Op voorhand hartelijk dank!

‘De Redelijkheid van het Geloof’

1. do 15 december (vervallen)
2. do 22 december: De redelijkheid van het geloof in God
3. do 29 december: De redelijkheid van het geloof ion  Jezus en de Kerk

‘De Ecologie van de Mens’

1. do 09 februari
2. do 16 februari
3. do 23 februari